In opdracht van RED Delopment & Consultancy en de huidige eigenaren heeft DAVL Studio een schetsplan ontworpen voor het terrein van de manège Waalzicht in Ridderkerk. Dit wordt herontwikkeld tot een woonlocatie voor vrijstaande woningen, met daarbij openbare ruimte. Uitgangspunten zijn het creëren van fijne woonmilieus rond erven en het weer toegankelijk en zichtbaar maken van de rivier de Waal voor passanten.

Voor deze locatie hebben wij verschillende opties uitgewerkt met verschillende woningdichtheden. Hierbij wordt de handreiking “Ruimte voor ruimtelijke kwaliteit” van Zuidvleugel Deltapoort gebruikt als handleiding voor het nieuwe ontwerp. Het terrein wordt verdeeld in een dijkzone en oeverzone en wordt volgens de principes in de handreiking vormgegeven.

Recreatie aan de Waal

Eén van de speerpunten van het regionaal beleid is om het recreatief gebruik van het buitengebied te bevorderen. Op het grondgebied van de gemeente Ridderkerk is op dit moment de gehele zuidzijde van de Pruimendijk in particuliere handen. Er is daardoor geen enkele mogelijkheid voor burgers om tot aan het water van de Waal te geraken, zodat recreatie aan en op het water niet mogelijk is.

Als onderdeel van het ontwikkelingsplan is een openbare doorsteek vanaf de Pruimendijk tot aan het water opgenomen. Op deze plek wordt de rivier als het ware terug gegeven aan de burgers van Ridderkerk. Aan te leggen voorzieningen zoals een (vis)steiger, boothelling, zonneweide, etc. maken een recreatief gebruik van de Waal vanaf de Pruimendijk mogelijk.

De doorsteek vanaf de Pruimendijk en de Waal biedt tevens de kans op een kwalitief hoogwaardige zichtlijn op de rivier. Op veel plaatsen langs de Pruimendijk is de Waal niet zichtbaar, doordat metershoge heggen het zicht volledig blokkeren.

Openbare ruimte

De waterkant wordt voornamelijk met riet beplant. Dit zorgt voor privacy en gaat verrommeling van deze zone tegen. Aan de Waal kunnen aanlegsteigers worden gemaakt, waar bewoners een bootje kunnen aanmeren. Langs sloten komen aan weerszijden riet, met een breedte van 1/10e van de breedte van de sloot.

De verbinding van de Pruimendijk met de Waal wordt gedaan door zichtlijnen en door in het midden van het terrein een openbare ruimte te maken. Dit biedt niet alleen zicht, maar ook een kans voor bezoekers om tot aan de Waal te komen en die te ervaren. Deze openbare ruimte sluit aan op het provinciale en lange-afstandsfietsroutenetwerk en vormt hierbinnen een rustpunt.

Kavels en ontsluiting

Kavels variëren in grootte. Het gebied wordt verdeeld in verschillende zones. De bestaande bebouwing valt in de dijkzone en de nieuwe bebouwing valt in de oeverzone.

Ontsluiting

De woningen worden per drie of vier ontsloten met een inrit op de Pruimendijk. Parkeren gebeurt op erven tussen de woningen.

Openheid

In dijk-Waalrichting worden sommige kavels van elkaar gescheiden met een sloot en riet. De openheid van het gebied en de richting van deze scheidingen zorgen voor het behoud van zicht op de Waal vanaf de Pruimendijk.

Collectief

Elk cluster van kavels heeft een collectief gebied.

Ecologie

Ieder kavel heeft een op zichzelf staande boom (solitair). Deze staan aan de dijk, aan het water, of midden op het kavel. Dit zijn elzen of wilgen aan de voet van de dijk, of walnoot, paardekastanje of rode beuk op andere plekken.

De kavels in de dijkzone worden van de dijk gescheiden door leilindes. Aan de voorkant bevindt zich de siertuin. De achterzijde van dit kavel grenst in sommige gevallen aan een collectieve zone. Het collectieve gebied refereert naar tuinbouw met boomgaarden, grienden en moestuinen.

De laagstamboomgaard vormt een dicht en laag scherm. De afstand tus- sen de bomen is 2m, en de afstand tussen de rijen is 3m. Uiteindelijke hoogte is 3m. De hoogstamboomgaard vormt een transparant scherm door de hogere kronen en grotere plantafstand. Aanplanten in grid van ca 8-10m. Uiteindelijke hoogte is ca 8m.

Een griend is een grid van wilgen in moerasachtig gebied. Plantafstand is 3 tot 6m, hoogte is 6-8m. De boom is een energieleverancier in de vorm van biomassa.

De inrichting van de openbare ruimte is een verwijzing naar traditioneel grondgebruik. Er kan door een bomenrij met fruit- en notenbomen een boomgaard worden gemaakt, dat samen met verschillende moestuinen een zogenaamd Plukbos vormt. In dit openbare gebied kan een vissteiger worden gemaakt aan de oever van de Waal.

Voor bomenrijen worden fruitbomen toegepast: appel, kers, peer, pruim, abrikoos, of kastanje. Alternatieven zijn: populieren, wilgen, elzen, essen.

In het plukbos kunnen ook vele wilde fruitsoorten worden geplant, die voor insecten, vogels en kleine zoogdieren voedsel, nestgelegenheid en beschutting bieden. Dit kan een uitkomst bieden voor de slechte staat van de bijenpopulatie. Sloten bieden beschutting aan soorten als de kleine modderkruiper.

Bebouwing

De nieuwe bebouwing bestaat uit eenvoudige volumes, van één laag plus een kap. De kap kan één of twee lagen bevatten en wordt gevormd door een zadeldak. Iedere woning heeft een hoofdrichting en een open gedeelte. Het open gedeelte ligt aan een zij of een kop van het gebouw.

Dijkzone

De woningen aan de dijkzone volgen de richting van de dijk. Aan de achterzijde hebben ze een erf. Het gaat hier om bestaande bebouwing. Materialen voor deze woningen zijn (geverfde) baksteen voor de muren en keramische pannen.

Oeverzone

Woningen in de oeverzone zijn gesitueerd rondom gemeenschappelijke erven. Ze volgen de Waal of staan haaks daarop. De footprint van deze woningen is ca. 150m². De woningen bestaan uit natuurlijke, lichte materialen zoals hout en glas.

Bijgebouwen

Bijgebouwen zijn informeel in karakter en worden niet van steenachtige materialen gemaakt. Denk hierbij aan het type wagenschuur, kapschuur, stook- / zomerhuisje, hooiberg, of boothuis. Bijgebouwen in de dijkzone volgen de richting van de dijk en staan achter het hoofdgebouw. Bijgebouwen in de oeverzone kunnen aan de woning vast staan, of op zichzelf aan het gemeenschappelijke erf.